(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
14.61. అధ్యాయః 061
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Topics
కృష్ణేన సభాయాం వసుదేవంప్రతి అభిమన్యునిధనాకథనే సుభద్రయా తంప్రతి తత్కథనచోదనాపూర్వకం శోకాన్మోహావేశేన భువి నిపతనం॥ 1 ॥ తతః కృష్ణేన వసుదేవపరిసాంత్వనం॥ 2 ॥
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ।

కథయన్నేవ తు తదా వాసుదేవః ప్రతాపవాన్।
మహాభారతయుద్ధం తత్కథాంతే పితురగ్రతః॥ 14-61-1(94192)
అభిమన్యోర్వధం వీరః సోత్యక్రామన్మహామతిః।
అప్రియం వసుదేవస్య మాభూదితి మహామనాః॥ 14-61-2(94193)
మా దౌహిత్రవధం శ్రుత్వా వసుదేవో మహాత్యయం।
దుఃఖశోకాభిసంతప్తో భవేదితి మహామతిః॥ 14-61-3(94194)
సుభద్రా తు తముత్క్రాంతమాత్మజస్య వధం రణే।
ఆచక్ష్వ కృష్ణ సౌభద్రవధమిత్యపతద్భువి॥ 14-61-4(94195)
తామపశ్యన్నిపతితాం వసుదేవః క్షితౌ తదా।
దృష్ట్వైవ చ పపాతోర్వ్యాం సోఽపి దుఃఖేన మూర్ఛితః॥ 14-61-5(94196)
తషః స దౌహిత్రవదాద్దుఃఖశోకసమాహతః।
వసుదేవో మహారాజ కృష్ణం వాక్యమథాబ్రవీత్॥ 14-61-6(94197)
నను త్వం పుండరీకాక్ష సత్యవాగ్భువి విశ్రుతః।
యద్దౌహిత్రవధం మేఽద్య న ఖ్యాపయసి శత్రుహన్॥ 14-61-7(94198)
తద్భాగినేయనిధనం తత్త్వేనాచక్ష్వ మే ప్రభో।
సదృశాక్షస్తవ కథం శత్రుభిర్నిహతో రణే। 14-61-8(94199)
దుర్భరం బత వార్ష్ణేయ కాలేఽప్రాప్తే నృభిః సహ।
యత్ర మే హృదయం దుఃఖాచ్ఛతధా న విదీర్యతే॥ 14-61-9(94200)
కిమబ్రవీత్త్వాం సంగ్రామే సుభద్రాం మాతరం ప్రతి।
మాం చాపి పుండరీకాక్షి చపలాక్షః ప్రియో మమ॥ 14-61-10(94201)
ఆహవం పృష్ఠతః కృత్వా కచ్చిన్న నిహతః పరైః।
కచ్చిన్ముఖం న గోవింద తేనాజౌ వికృతం కృతం॥ 14-61-11(94202)
స హి కృష్ణ మహాతేజాః శ్లాఘన్నివ మమాగ్రతః।
బాలభావేన విజయమాత్మనోఽకథయత్ప్రభుః। 14-61-12(94203)
కచ్చిన్న నికృతో బాలో ద్రోణకర్ణాకృపాదిభిః।
ధరణ్యాం నిహతః శేతే తన్మమాచక్ష్వి కేశవ॥ 14-61-13(94204)
స హి ద్రోణం చ భీష్మం చ కర్ణం చ బలీనాం వరం।
స్పర్ధతే స్మ రణే నిత్యం దుహితుః పుత్రకో మమ॥ 14-61-14(94205)
ఏవంవిధం బహు తదా విలపంతం సుదుఃఖితం।
పితరం దుఃఖితతరం గోవిందో వాక్యమబ్రవీత్॥ 14-61-15(94206)
న తేని వికృతం వక్త్రం కృతం సంగ్రామమూర్ధని।
న పృష్ఠతః కృతశ్చాపి సంగ్రామస్తేన దుస్తరః॥ 14-61-16(94207)
నిహత్య పృథివీపాలాన్సహస్రశతసంఘశః।
ఖేదితో ద్రోణకర్ణాభ్యాం దౌఃశాసనివశం గతః॥ 14-61-17(94208)
ఏకో హ్యేకేన సతతం యుధ్యమానో యది ప్రభో।
న స శక్యేత సంగ్రామే నిహంతుమపి వజ్రిణా॥ 14-61-18(94209)
సమాహూతే చ సంగ్రామే పార్థే సంశప్తకైస్తదా।
పర్యవార్యత సంక్రుద్ధైః స ద్రోణాదిభిరాహవే॥ 14-61-19(94210)
తతః శత్రువధం కృత్వా సుమహాంతం రేణే పితః।
దౌహిత్రస్తవ వార్ష్ణేయ దౌఃశాసనివశం గతః॥ 14-61-20(94211)
నూనం చ స గతః స్వర్గం జహి శోకం మహామతే।
న హి వ్యసనమాసాద్య సీదంతి కృతబుద్ధయః॥ 14-61-21(94212)
ద్రోణకర్ణప్రభృతయో యేన ప్రతిసమాసితాః।
రణే మహేంద్రప్రతిమాః స కథం నాప్నుయాద్దివం॥ 14-61-22(94213)
స శోకం జహి జుర్ధర్ష మా చ మన్యువశం గమః।
శస్త్రపూతాం హి స గతిం గతః పరపురంజయః॥ 14-61-23(94214)
తస్మింస్తు నిహతే వీరే సుభద్రేయం స్వసా మమ।
దుఃఖార్తాఽథో సుతం ప్రాప్య కురరీవ ననాద హ॥ 14-61-24(94215)
ద్రౌపదీం చ సమాసాద్య పర్యతప్యత దుఃఖితా।
ఆర్యే క్వ దారకాః సర్వే ద్రష్టుమిచ్ఛామి తానహం॥ 14-61-25(94216)
అస్యాస్తు వచనం శ్రుత్వా సర్వాస్తాః కురుయోషితః।
భుజాభ్యాం పరిగృహ్యైనాం చుక్రుశుః పరమార్తవత్॥ 14-61-26(94217)
ఉత్తరాం చాబ్రవీద్భద్రే భర్తా స క్వ ను తే గతః।
క్షిప్రమాగమనం మహ్యం తస్య త్వం వేదయస్వ హ॥ 14-61-27(94218)
నను నామాద్య వైరాటి శ్రుత్వా మమ గిరం సదా।
భవనాన్నిష్పతత్యాశు కస్మాన్నాభ్యేతి తే పతిః॥ 14-61-28(94219)
అభిమన్యోఽనుశయినో మాతులాస్తే మహారథాః।
కుశలం చాబ్రువన్సర్వే త్వాం యుయుత్సుమిహాగతం॥ 14-61-29(94220)
ఆచక్ష్వ మేఽద్య సంగ్రామం యథాపూర్వమరిందమ।
కస్మాదేవం విలపతీం నాద్యేహ ప్రతిభాషసే। 14-61-30(94221)
ఏవమాది తు వార్ష్ణేయ్యాస్తస్యాస్తత్పరిదేవితం।
శ్రుత్వా పృథా సుదుఃఖార్తా శనైర్వాక్యమథాబ్రవీత్॥ 14-61-31(94222)
సుభద్రే వాసుదేవేన తథా సాత్యకినా రణే।
పిత్రా చ లాలితో బాలః స హతః కాలధర్మణా॥ 14-61-32(94223)
ఈదృశో మర్త్యధర్మోఽయం మా శుచో యదునందిని।
పుత్రో హి తవ దుర్ధర్షః సంప్రాప్తః పరమాం గతిం॥ 14-61-33(94224)
కులే మహతి జాతాసి క్షత్రియాణాం మహాత్మనాం।
మా శుచశ్చపలాక్షం త్వం పద్మపత్రనిభేక్షణే॥ 14-61-34(94225)
ఉత్తరాం త్వమవేక్షస్వ గుర్విణీం మా శుచః శుభే।
పుత్రమేషా హి తస్యాశు జనయిష్యతి భామినీ॥ 14-61-35(94226)
ఏవమాశ్వాసయిత్వైనాం కుంతీ యదుకులోద్వహ।
విహాయ శోకం దుర్ధర్షం శ్రాద్ధమస్య హ్యకల్పయత్॥ 14-61-36(94227)
సమనుజ్ఞాప్య ధర్మజ్ఞం రాజానం భీమమేవ చ।
యమౌ యమోపమౌ చైవ దదౌ దానాన్యనేకశః॥ 14-61-37(94228)
తతః ప్రదాయ బహ్వీర్గా బ్రాహ్మణేభ్యో యదూద్వహ।
సమాహృష్య తు వార్ష్ణేయీ వైరాటీమబ్రవీదిదం॥ 14-61-38(94229)
వైరాటి నేహ సంతాపస్త్వయా కార్యో హ్యనిందితే।
భర్తారం ప్రతి సుశ్రోణి గర్భస్థం రక్ష వై శిశుం॥ 14-61-39(94230)
ఏవముక్త్వా తతః కుంతీ విరరామ మహాద్యుతే।
తామనుజ్ఞాప్య చైవేమాం సుభద్రాం సముపానయం॥ 14-61-40(94231)
ఏవం స నిధనం ప్రాప్తో దౌహిత్రస్తవ మానద।
సంతాపం త్యజ దుర్ధర్ష మా చ శోకే మనః కృథాః॥ ॥ 14-61-41(94232)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆశ్వమేధికపర్వణి అనుగీతాపర్వణి ఏకషష్టితమోఽధ్యాయః॥ 61 ॥

Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Footnotes
7-61-11 కచ్చిద్దుఃఖేన గోవింది తత్రాజౌ విముఖీకృతః ఇతి థ.పాఠః॥ 7-61-19 సమాహృతే చ సంగ్రామాదితి ఝ.పాఠః। పర్యవార్యత సతుష్టైరితి థ.పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.